<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="ar">
	<id>https://ar.wikihaj.com/history/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%A9)?feed=atom</id>
	<title>مسجد بلال بن رباح (مناخة) - تاريخ المراجعة</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://ar.wikihaj.com/history/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%A9)?feed=atom"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikihaj.com/history/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%A9)"/>
	<updated>2026-08-13T20:22:15Z</updated>
	<subtitle>تاريخ التعديل لهذه الصفحة في الويكي</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.0</generator>
	<entry>
		<id>https://ar.wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%A9)&amp;diff=7686&amp;oldid=prev</id>
		<title>Heidar في ١٠:٢٠، ٢٦ أغسطس ٢٠٢٥</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%A9)&amp;diff=7686&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-08-26T10:20:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٣:٥٠، ٢٦ أغسطس ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l77&quot;&gt;سطر ٧٧:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٧٧:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;وصف المدینه المنوره&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، علی بن موسی الافندی، مطبعة نهضة مصر.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;وصف المدینه المنوره&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، علی بن موسی الافندی، مطبعة نهضة مصر.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;أسد الغابة&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، ابن اثیر، بیروت، درالکتاب العربی، بی‌تا.{{پایان}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;أسد الغابة&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، ابن اثیر، بیروت، درالکتاب العربی، بی‌تا.{{پایان}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[fa:مسجد بلال بن رباح (مناخه)]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wiki_ar:diff:1.41:old-7685:rev-7686:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Heidar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%A9)&amp;diff=7685&amp;oldid=prev</id>
		<title>Heidar: /* الهوامش */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%A9)&amp;diff=7685&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-08-26T10:17:56Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;الهوامش&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٣:٤٧، ٢٦ أغسطس ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l65&quot;&gt;سطر ٦٥:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٦٥:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== وصف المبنى قبل الهدم ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== وصف المبنى قبل الهدم ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تشير التقارير إلى أنّ مسجد المناخة قبل بناء دار الحكومة كان ذا قبة صغيرة وبناء حجري. وقبل هدمه مع دار الحكومة بلغت مساحته 130 مترًا مربعًا، وكان مبناه مستطيل الشكل (10 × 13 مترًا) وله منارة.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%AC%D8%B2%D8%A14_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%AF1.pdf&amp;amp;page=576 معالم المدینة المنورة بین العمارة و التاریخ، ج1، ص576 و 577.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تشير التقارير إلى أنّ مسجد المناخة قبل بناء دار الحكومة كان ذا قبة صغيرة وبناء حجري. وقبل هدمه مع دار الحكومة بلغت مساحته 130 مترًا مربعًا، وكان مبناه مستطيل الشكل (10 × 13 مترًا) وله منارة.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%AC%D8%B2%D8%A14_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%AF1.pdf&amp;amp;page=576 معالم المدینة المنورة بین العمارة و التاریخ، ج1، ص576 و 577.]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الهوامش ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الهوامش ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{پانویس}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{پانویس}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wiki_ar:diff:1.41:old-7684:rev-7685:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Heidar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%A9)&amp;diff=7684&amp;oldid=prev</id>
		<title>Heidar في ١٠:١٧، ٢٦ أغسطس ٢٠٢٥</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%A9)&amp;diff=7684&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-08-26T10:17:14Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٣:٤٧، ٢٦ أغسطس ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l49&quot;&gt;سطر ٤٩:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٤٩:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| خط العرض = 24.464865&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| خط العرض = 24.464865&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| خط الطول = 39.606488&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| خط الطول = 39.606488&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&#039;&#039;&#039;مسجد بلال بن رَباح&#039;&#039;&#039; كان في حيّ المناخة [[المدينة المنوّرة|بالمدينة المنوّرة]]، على بُعد 350 مترًا إلى الجنوب الغربي من [[المسجد النبوي]]. وقد بُني المسجد بعد سنة 850هـ في نطاق [[مصلى صلاة العيد|مُصلّى صلاة العيد]] للنبي صلى الله عليه وسلم. كان بلال الحبشي من أوائل من آمن بالإسلام ومؤذّن النبي محمد صلى الله عليه وسلم، ووفقًا لبعض الروايات فقد كان يُصلّي النوافل في موضع هذا المسجد، كما كان له في هذا المكان بيت يسكن فيه مع أسرته. من القرن العاشر إلى القرن الرابع عشر الهجري استمرّ المسجد قائمًا ضمن مبنى دار الحكومة، ثم هُدم في القرن الخامس عشر الهجري.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&#039;&#039;&#039;مسجد بلال بن رَباح&#039;&#039;&#039; كان في حيّ المناخة [[المدينة المنوّرة|بالمدينة المنوّرة]]، على بُعد 350 مترًا إلى الجنوب الغربي من [[المسجد النبوي]]. وقد بُني المسجد بعد سنة 850هـ في نطاق [[مصلى صلاة العيد|مُصلّى صلاة العيد]] للنبي صلى الله عليه وسلم. كان &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;بلال الحبشي&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;من أوائل من آمن بالإسلام ومؤذّن &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;النبي &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;محمد (ص)|النبي]] &lt;/ins&gt;محمد صلى الله عليه وسلم، ووفقًا لبعض الروايات فقد كان يُصلّي النوافل في موضع هذا المسجد، كما كان له في هذا المكان بيت يسكن فيه مع أسرته. من القرن العاشر إلى القرن الرابع عشر الهجري استمرّ المسجد قائمًا ضمن مبنى دار الحكومة، ثم هُدم في القرن الخامس عشر الهجري.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الاسم ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الاسم ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;يعتقد بعض الباحثين أنّ تسمية المسجد باسم بلال تعود إلى أنّ بلال بن &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رباح، &lt;/del&gt;أوّل مؤذّن في الإسلام وأحد أوائل المسلمين في &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مكة،&lt;/del&gt;[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1&lt;/del&gt;] كان يُصلّي النوافل في هذا الموضع، وكان له فيه بيت مع أسرته.[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;2&lt;/del&gt;]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;يعتقد بعض الباحثين أنّ تسمية المسجد باسم بلال تعود إلى أنّ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;بلال بن &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رباح]]، &lt;/ins&gt;أوّل مؤذّن في الإسلام وأحد أوائل المسلمين في [&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[مكة&lt;/ins&gt;]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]،&amp;lt;ref&amp;gt;اسد الغابة، ج1، ص206 و 207.&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;كان يُصلّي النوافل في هذا الموضع، وكان له فيه بيت مع أسرته.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%88_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%D8%A7.pdf&amp;amp;page=148 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص148.&lt;/ins&gt;]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الموقع والتاريخ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الموقع والتاريخ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;كان مسجد بلال بن رباح يقع على بُعد 350 مترًا إلى الجنوب الغربي من المسجد النبوي[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;3&lt;/del&gt;]، في نطاق مُصلّى العيد للنبي صلى الله عليه وسلم، وبالقرب من الجهة الشمالية لمسجد عمر.&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[4]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;كان مسجد بلال بن رباح يقع على بُعد 350 مترًا إلى الجنوب الغربي من &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;المسجد النبوي&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&amp;lt;ref name=&quot;:1&quot;&amp;gt;&lt;/ins&gt;[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%AC%D8%B2%D8%A14_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%AF1.pdf&amp;amp;page=574 معالم المدینة المنورة بین العمارة و التاریخ، ج1، ص573 و 574.&lt;/ins&gt;]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;، في نطاق مُصلّى العيد للنبي صلى الله عليه وسلم، وبالقرب من الجهة الشمالية &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[مسجد عمر|&lt;/ins&gt;لمسجد عمر&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]].&amp;lt;ref&amp;gt;آثار اسلامى مكه و مدينه، ص294&lt;/ins&gt;.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== صلاة النبي صلى الله عليه وسلم ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== صلاة النبي صلى الله عليه وسلم ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بحسب رواية منقولة، صلّى النبي صلى الله عليه وسلم إحدى صلوات العيد وكان حصن بني زُريق عن يساره.[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;5&lt;/del&gt;] ويرى بعض الباحثين المعاصرين أنّ هذا الموضع يوافق مكان مسجد بلال.[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;6&lt;/del&gt;]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بحسب رواية منقولة، صلّى النبي صلى الله عليه وسلم إحدى صلوات العيد وكان &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[حصن بني زريق|&lt;/ins&gt;حصن بني زُريق&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;عن يساره.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A1_%D8%B3%D9%85%D9%87%D9%88%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B3.pdf&amp;amp;page=117 وفاء الوفاء باخبار دارالمصطفی، ج۳، ص117.&lt;/ins&gt;]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;ويرى بعض الباحثين المعاصرين أنّ هذا الموضع يوافق مكان مسجد بلال.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%88_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%D8%A7.pdf&amp;amp;page=139 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص139و140.&lt;/ins&gt;]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== تاريخ بناء المسجد ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== تاريخ بناء المسجد ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;شُيّد مبنى المسجد على يد شمس الدين محمد السلاوي بعد سنة 850 هـ، ثم أُدخل في القرن العاشر الهجري ضمن مدرسة الخاسكية التي كانت تابعة لدار الحكومة والأمور الإدارية والعسكرية.[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;7&lt;/del&gt;] وحتى سنة 1303 هـ / 1885 م ظلّ المسجد قائمًا بمنارته داخل مبنى الخاسكية.[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;8&lt;/del&gt;] كما ورد أنّ مبنى المسجد كان يُعتبر جزءًا من دار الحكومة قبل هدم قسم منها (وكانت تضمّ مجموعة من الدوائر الرسمية).[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;9&lt;/del&gt;] وفي القرن الخامس عشر الهجري هُدم المبنى مع المسجد لتوسعة الطريق، وأُنشئت في جزء صغير من موقعه القديم مبانٍ للاتصالات.[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;10&lt;/del&gt;]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;شُيّد مبنى المسجد على يد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;شمس الدين محمد السلاوي&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;بعد سنة 850 هـ، ثم أُدخل في القرن العاشر الهجري ضمن مدرسة الخاسكية التي كانت تابعة لدار الحكومة والأمور الإدارية والعسكرية.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%B9%D9%85%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D9%81%DB%8C_%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1.pdf&amp;amp;page=169 عمده الاخبار فی مدینه المختار، ص169 و 170&lt;/ins&gt;]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;وحتى سنة 1303 هـ / 1885 م ظلّ المسجد قائمًا بمنارته داخل مبنى الخاسكية.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%88%D8%B5%D9%81_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87.pdf&amp;amp;page=40 وصف المدینه المنوره، ص40.&lt;/ins&gt;]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;كما ورد أنّ مبنى المسجد كان يُعتبر جزءًا من دار الحكومة قبل هدم قسم منها (وكانت تضمّ مجموعة من الدوائر الرسمية).&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D9%88_%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB%D8%A7.pdf&amp;amp;page=147 تاریخ معالم المدینه المنوره قدیما و حدیثا، ص147.&lt;/ins&gt;]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;وفي القرن الخامس عشر الهجري هُدم المبنى مع المسجد لتوسعة الطريق، وأُنشئت في جزء صغير من موقعه القديم مبانٍ للاتصالات.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref name=&quot;:0&quot;&amp;gt;[https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D9%87.pdf&amp;amp;page=263 مساجد الاثریه فی المدینة النبویة، ص263 و 264.] /  &lt;/ins&gt;[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%3A%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%AC%D8%B2%D8%A14_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%AF1.pdf&amp;amp;page=571 معالم المدینة المنورة بین العمارة و التاریخ، ج1، ص571.&lt;/ins&gt;]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== وصف المبنى قبل الهدم ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;=== وصف المبنى قبل الهدم ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تشير التقارير إلى أنّ مسجد المناخة قبل بناء دار الحكومة كان ذا قبة صغيرة وبناء حجري. وقبل هدمه مع دار الحكومة بلغت مساحته 130 مترًا مربعًا، وكان مبناه مستطيل الشكل (10 × 13 مترًا) وله منارة &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;واحدة&lt;/del&gt;.[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;11&lt;/del&gt;]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تشير التقارير إلى أنّ مسجد المناخة قبل بناء دار الحكومة كان ذا قبة صغيرة وبناء حجري. وقبل هدمه مع دار الحكومة بلغت مساحته 130 مترًا مربعًا، وكان مبناه مستطيل الشكل (10 × 13 مترًا) وله منارة.&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;https://wikihaj.com/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%AC%D8%B2%D8%A14_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%AF1.pdf&amp;amp;page=576 معالم المدینة المنورة بین العمارة و التاریخ، ج1، ص576 و 577.&lt;/ins&gt;]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l78&quot;&gt;سطر ٧٨:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٧٩:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;المعالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، عبدالعزیز بن عبدالرحمن کعکی، جزء الرابع، بیروت، ۲۰۱۱.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;المعالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، عبدالعزیز بن عبدالرحمن کعکی، جزء الرابع، بیروت، ۲۰۱۱.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;وصف المدینه المنوره&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، علی بن موسی الافندی، مطبعة نهضة مصر.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;وصف المدینه المنوره&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، علی بن موسی الافندی، مطبعة نهضة مصر.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*&#039;&#039;&#039;أسد الغابة&#039;&#039;&#039;، ابن اثیر، بیروت، درالکتاب العربی، بی‌تا.{{پایان}}&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ل&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;*&#039;&#039;&#039;أسد الغابة&#039;&#039;&#039;، ابن اثیر، بیروت، درالکتاب العربی، بی‌تا.{{پایان}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wiki_ar:diff:1.41:old-7683:rev-7684:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Heidar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%A9)&amp;diff=7683&amp;oldid=prev</id>
		<title>Heidar في ٠٩:٥١، ٢٦ أغسطس ٢٠٢٥</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%A9)&amp;diff=7683&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-08-26T09:51:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة ١٣:٢١، ٢٦ أغسطس ٢٠٢٥&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l49&quot;&gt;سطر ٤٩:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر ٤٩:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| خط العرض = 24.464865&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| خط العرض = 24.464865&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| خط الطول = 39.606488&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| خط الطول = 39.606488&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&#039;&#039;&#039;مسجد بلال بن &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رباح&lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&#039;&#039;&#039;مسجد بلال بن &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رَباح&lt;/ins&gt;&#039;&#039;&#039; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كان في حيّ المناخة [[المدينة المنوّرة|بالمدينة المنوّرة]]، على بُعد 350 مترًا إلى الجنوب الغربي من [[المسجد النبوي]]. وقد بُني المسجد بعد سنة 850هـ في نطاق [[مصلى صلاة العيد|مُصلّى صلاة العيد]] للنبي صلى الله عليه وسلم. كان بلال الحبشي من أوائل من آمن بالإسلام ومؤذّن النبي محمد صلى الله عليه وسلم، ووفقًا لبعض الروايات فقد كان يُصلّي النوافل في موضع هذا المسجد، كما كان له في هذا المكان بيت يسكن فيه مع أسرته. من القرن العاشر إلى القرن الرابع عشر الهجري استمرّ المسجد قائمًا ضمن مبنى دار الحكومة، ثم هُدم في القرن الخامس عشر الهجري.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كان مسجد بلال بن رباح يقع في حيّ المناخة بالمدينة المنوّرة، على بُعد 350 مترًا إلى الجنوب الغربي من المسجد النبوي. وقد بُني المسجد بعد سنة 850 هـ في نطاق مُصلّى صلاة العيد للنبي صلى الله عليه وسلم. كان بلال الحبشي من أوائل من آمن بالإسلام ومؤذّن النبي محمد صلى الله عليه وسلم، ووفقًا لبعض الروايات فقد كان يُصلّي النوافل في موضع هذا المسجد، كما كان له في هذا المكان بيت يسكن فيه مع أسرته. من القرن العاشر إلى القرن الرابع عشر الهجري استمرّ المسجد قائمًا ضمن مبنى دار الحكومة، ثم هُدم في القرن الخامس عشر الهجري.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الاسم ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=&lt;/del&gt;== الاسم &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=&lt;/del&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;يعتقد بعض الباحثين أنّ تسمية المسجد باسم بلال تعود إلى أنّ بلال بن رباح، أوّل مؤذّن في الإسلام وأحد أوائل المسلمين في مكة،[1] كان يُصلّي النوافل في هذا الموضع، وكان له فيه بيت مع أسرته.[2]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;يعتقد بعض الباحثين أنّ تسمية المسجد باسم بلال تعود إلى أنّ بلال بن رباح، أوّل مؤذّن في الإسلام وأحد أوائل المسلمين في مكة،[1] كان يُصلّي النوافل في هذا الموضع، وكان له فيه بيت مع أسرته.[2]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=&lt;/del&gt;== الموقع والتاريخ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=&lt;/del&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== الموقع والتاريخ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;كان مسجد بلال بن رباح يقع على بُعد 350 مترًا إلى الجنوب الغربي من المسجد النبوي[3]، في نطاق مُصلّى العيد للنبي صلى الله عليه وسلم، وبالقرب من الجهة الشمالية لمسجد عمر.[4]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;كان مسجد بلال بن رباح يقع على بُعد 350 مترًا إلى الجنوب الغربي من المسجد النبوي[3]، في نطاق مُصلّى العيد للنبي صلى الله عليه وسلم، وبالقرب من الجهة الشمالية لمسجد عمر.[4]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wiki_ar:diff:1.41:old-7682:rev-7683:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Heidar</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://ar.wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%A9)&amp;diff=7682&amp;oldid=prev</id>
		<title>Heidar: أنشأ الصفحة ب&#039;{{صندوق معلومات بناية | اسم الصفحة = مسجد بلال داخل مصلى النبي | الصورة = مسجد_بلال_مناخه.png | توضیح الصورة =  | الأسامي الأخری =  | المکان = المملكة العربية السعودية، المدينة. | الإستعمال = مسجد | المکرمة عند = المسلمون | المرتبطة مع دین/مذهب = الإسلام | المعتقدات =  | الم...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://ar.wikihaj.com/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%AD_(%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%A9)&amp;diff=7682&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-08-26T09:38:08Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;أنشأ الصفحة ب&amp;#039;{{صندوق معلومات بناية | اسم الصفحة = مسجد بلال داخل مصلى النبي | الصورة = مسجد_بلال_مناخه.png | توضیح الصورة =  | الأسامي الأخری =  | المکان = المملكة العربية السعودية، المدينة. | الإستعمال = مسجد | المکرمة عند = المسلمون | المرتبطة مع دین/مذهب = الإسلام | المعتقدات =  | الم...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحة جديدة&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{صندوق معلومات بناية&lt;br /&gt;
| اسم الصفحة = مسجد بلال داخل مصلى النبي&lt;br /&gt;
| الصورة = مسجد_بلال_مناخه.png&lt;br /&gt;
| توضیح الصورة = &lt;br /&gt;
| الأسامي الأخری = &lt;br /&gt;
| المکان = المملكة العربية السعودية، المدينة.&lt;br /&gt;
| الإستعمال = مسجد&lt;br /&gt;
| المکرمة عند = المسلمون&lt;br /&gt;
| المرتبطة مع دین/مذهب = الإسلام&lt;br /&gt;
| المعتقدات = &lt;br /&gt;
| المناسك = &lt;br /&gt;
| الأحکام = &lt;br /&gt;
| الزوار = &lt;br /&gt;
| المراجعین = &lt;br /&gt;
| زمن التأسيس = 850 هجری&lt;br /&gt;
| المؤسس = &lt;br /&gt;
| الأحداث = &lt;br /&gt;
| الإعمار = &lt;br /&gt;
| المعمر = &lt;br /&gt;
| الأجزاء المتحطمة = &lt;br /&gt;
| المیزات التاریخیة = &lt;br /&gt;
| المشرفون = &lt;br /&gt;
| الفضاء = 130&lt;br /&gt;
| الطول = 13&lt;br /&gt;
| العرض = 10&lt;br /&gt;
| الإرتفاع = &lt;br /&gt;
| حالة البناية = غیر موجودة&lt;br /&gt;
| الإتساع = &lt;br /&gt;
| الإمکانيات = &lt;br /&gt;
| أجزاء البناية = &lt;br /&gt;
| المعمار = &lt;br /&gt;
| الأسلوب = &lt;br /&gt;
| الميزات = &lt;br /&gt;
| القبّات = &lt;br /&gt;
| المئذنات = &lt;br /&gt;
| الأبواب = &lt;br /&gt;
| الروق = &lt;br /&gt;
| الساحات = &lt;br /&gt;
| الشرفات = &lt;br /&gt;
| المدير = &lt;br /&gt;
| المؤسسة المرتبطة = &lt;br /&gt;
| المؤسسة المديرة = &lt;br /&gt;
| المشرف = &lt;br /&gt;
| الزعيم الروحي = &lt;br /&gt;
| المسجلة في = &lt;br /&gt;
| رقم التسجیل = &lt;br /&gt;
| تأریخ التسجیل = &lt;br /&gt;
| الموقع الإنترنتي = &lt;br /&gt;
| خط العرض = 24.464865&lt;br /&gt;
| خط الطول = 39.606488&lt;br /&gt;
}}&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;مسجد بلال بن رباح&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
كان مسجد بلال بن رباح يقع في حيّ المناخة بالمدينة المنوّرة، على بُعد 350 مترًا إلى الجنوب الغربي من المسجد النبوي. وقد بُني المسجد بعد سنة 850 هـ في نطاق مُصلّى صلاة العيد للنبي صلى الله عليه وسلم. كان بلال الحبشي من أوائل من آمن بالإسلام ومؤذّن النبي محمد صلى الله عليه وسلم، ووفقًا لبعض الروايات فقد كان يُصلّي النوافل في موضع هذا المسجد، كما كان له في هذا المكان بيت يسكن فيه مع أسرته. من القرن العاشر إلى القرن الرابع عشر الهجري استمرّ المسجد قائمًا ضمن مبنى دار الحكومة، ثم هُدم في القرن الخامس عشر الهجري.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== الاسم ===&lt;br /&gt;
يعتقد بعض الباحثين أنّ تسمية المسجد باسم بلال تعود إلى أنّ بلال بن رباح، أوّل مؤذّن في الإسلام وأحد أوائل المسلمين في مكة،[1] كان يُصلّي النوافل في هذا الموضع، وكان له فيه بيت مع أسرته.[2]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== الموقع والتاريخ ===&lt;br /&gt;
كان مسجد بلال بن رباح يقع على بُعد 350 مترًا إلى الجنوب الغربي من المسجد النبوي[3]، في نطاق مُصلّى العيد للنبي صلى الله عليه وسلم، وبالقرب من الجهة الشمالية لمسجد عمر.[4]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== صلاة النبي صلى الله عليه وسلم ===&lt;br /&gt;
بحسب رواية منقولة، صلّى النبي صلى الله عليه وسلم إحدى صلوات العيد وكان حصن بني زُريق عن يساره.[5] ويرى بعض الباحثين المعاصرين أنّ هذا الموضع يوافق مكان مسجد بلال.[6]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== تاريخ بناء المسجد ===&lt;br /&gt;
شُيّد مبنى المسجد على يد شمس الدين محمد السلاوي بعد سنة 850 هـ، ثم أُدخل في القرن العاشر الهجري ضمن مدرسة الخاسكية التي كانت تابعة لدار الحكومة والأمور الإدارية والعسكرية.[7] وحتى سنة 1303 هـ / 1885 م ظلّ المسجد قائمًا بمنارته داخل مبنى الخاسكية.[8] كما ورد أنّ مبنى المسجد كان يُعتبر جزءًا من دار الحكومة قبل هدم قسم منها (وكانت تضمّ مجموعة من الدوائر الرسمية).[9] وفي القرن الخامس عشر الهجري هُدم المبنى مع المسجد لتوسعة الطريق، وأُنشئت في جزء صغير من موقعه القديم مبانٍ للاتصالات.[10]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== وصف المبنى قبل الهدم ===&lt;br /&gt;
تشير التقارير إلى أنّ مسجد المناخة قبل بناء دار الحكومة كان ذا قبة صغيرة وبناء حجري. وقبل هدمه مع دار الحكومة بلغت مساحته 130 مترًا مربعًا، وكان مبناه مستطيل الشكل (10 × 13 مترًا) وله منارة واحدة.[11]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== الهوامش ==&lt;br /&gt;
{{پانویس}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== المصادر ==&lt;br /&gt;
{{الهوامش}}&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;آثار اسلامی مکه و مدینه&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، رسول جعفریان، تهران، مشعر، ۱۳۹۱ش.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;عمدة الاخبار فی مدینة المختار&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، احمد عباسی، قاهره، اسعد طرابزونی، بی‌تا.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;المساجد الاثریة فی المدینة المنورة&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، محمد الیاس عبدالغنی، مدینه، مطابع الرشید، ۱۴۱۹ق، ۱۹۹۹م.&lt;br /&gt;
*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;وفاء الوفا باخبار دار المصطفی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، علی بن عبدالله سمهودی، لندن، موسسه التراث، ۲۰۰۱م.&lt;br /&gt;
*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;المعالم المدینه المنوره بین العماره و التاریخ&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، عبدالعزیز بن عبدالرحمن کعکی، جزء الرابع، بیروت، ۲۰۱۱.&lt;br /&gt;
*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;وصف المدینه المنوره&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، علی بن موسی الافندی، مطبعة نهضة مصر.&lt;br /&gt;
*&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;أسد الغابة&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;، ابن اثیر، بیروت، درالکتاب العربی، بی‌تا.{{پایان}}ل&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Heidar</name></author>
	</entry>
</feed>